Kolory szlaków pieszych PTTK nie oznaczają trudności to wskazówki nawigacyjne.
- W Polsce kolory szlaków pieszych (czerwony, niebieski, zielony, żółty, czarny) nie informują o ich trudności, lecz o funkcji i przebiegu trasy.
- Mit o czarnym szlaku jako najtrudniejszym jest powszechny, ale błędny trudność szlaków narciarskich jest inna.
- Za znakowanie szlaków odpowiada głównie PTTK, stosując standardowe trzy paski (dwa białe zewnętrzne, jeden kolorowy środkowy).
- O prawdziwej trudności trasy decydują takie czynniki jak czas przejścia, przewyższenie, ekspozycja terenu, obecność ułatwień technicznych (łańcuchy) i rodzaj nawierzchni.
- Początkujący turyści powinni analizować mapy i opisy tras pod kątem przewyższeń i czasu, a nie koloru szlaku.
Czy kolor szlaku naprawdę oznacza jego trudność? Rozwiewamy najpopularniejszy mit górski
Pozwólcie, że od razu przejdę do sedna: kolory szlaków pieszych w Polsce absolutnie nie oznaczają ich trudności! To jeden z najczęściej powtarzanych mitów, który potrafi wprowadzić w błąd wielu turystów, zwłaszcza tych stawiających pierwsze kroki w górach. Rozumiem, skąd bierze się to przekonanie większość z nas kojarzy system oznaczania trudności tras narciarskich, gdzie zielony to trasa łatwa, niebieski trudna, czerwony bardzo trudna, a czarny wręcz ekstremalna. Intuicja podpowiada, że w pieszych wędrówkach powinno być podobnie.
Jednak w przypadku pieszych szlaków turystycznych, wytyczanych i znakowanych głównie przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK), system jest zupełnie inny. Tutaj kolory pełnią rolę wyłącznie wskazówek nawigacyjnych, informując o charakterze i przebiegu szlaku, a nie o tym, ile potu wylejemy, idąc nim. Zapamiętajcie to dobrze, zanim wyruszycie w góry!
Jak poprawnie czytać kolory? Oficjalny przewodnik po oznaczeniach PTTK
Jak już wspomniałem, za znakowanie większości szlaków w Polsce odpowiada PTTK, często w porozumieniu z dyrekcjami parków narodowych. Standardowy znak szlaku pieszego to trzy poziome paski o wymiarach 9x15 cm: dwa zewnętrzne są zawsze białe (dla lepszej widoczności), a środkowy ma kolor właściwy dla danego szlaku. Znaki te powinny być rozmieszczone regularnie, nie rzadziej niż co 200 metrów. Przyjrzyjmy się teraz, co każdy kolor faktycznie oznacza:
Czerwony: Ten kolor oznacza szlak główny w danym regionie. Zazwyczaj prowadzi przez najciekawsze krajobrazowo i przyrodniczo tereny, a także przez najwyższe kulminacje pasma górskiego. Przykładem jest choćby słynny Główny Szlak Beskidzki czy Główny Szlak Sudecki. Szlaki czerwone często są długie i wymagające, ale nie ze względu na kolor, lecz na ich przebieg i cel łączenie najważniejszych punktów.
Niebieski: Szlaki niebieskie służą do znakowania szlaków dalekobieżnych, które pokonują duże odległości. Są to trasy o znaczeniu regionalnym lub międzyregionalnym, często łączące ważne miejscowości lub atrakcje turystyczne. To drugi co do ważności kolor w hierarchii PTTK.
Zielony: Jeśli szlak ma kolor zielony, oznacza to, że prowadzi do charakterystycznych, ciekawych miejsc, które często są pomijane przez szlaki główne. Może to być urokliwy punkt widokowy, schronisko, jaskinia czy inna osobliwość przyrodnicza. Zielone szlaki często są krótsze i mają za zadanie doprowadzić nas do konkretnego celu.
Żółty: Kolor żółty oznacza zazwyczaj krótki szlak łącznikowy między innymi szlakami lub krótki szlak dojściowy do jakiegoś obiektu. Często są to trasy, które pozwalają nam "przeskoczyć" z jednego głównego szlaku na inny, skrócić drogę lub dotrzeć do pobliskiej atrakcji.
Czarny: Szlak czarny wyznacza bardzo krótki szlak dojściowy lub łącznikowy. Jest stosowany najrzadziej, głównie ze względu na słabszą widoczność koloru. Powszechne mylne przekonanie, że jest najtrudniejszy, wynika, jak już wspomniałem, z analogii do tras narciarskich. W rzeczywistości może to być bardzo krótka i łatwa ścieżka prowadząca np. ze schroniska do pobliskiego parkingu.
Skoro nie kolor, to co? Oto co naprawdę świadczy o trudności trasy
Skoro kolory szlaków nie wskazują na ich trudność, to co w takim razie powinniśmy brać pod uwagę, planując wędrówkę? Jako doświadczony turysta mogę z całą pewnością stwierdzić, że o prawdziwej trudności szlaku decyduje kilka kluczowych czynników. Analizując je, możemy świadomie wybrać trasę dopasowaną do naszej kondycji i doświadczenia.
Czas przejścia vs. kilometry: Na drogowskazach i mapach zawsze podawany jest szacowany czas przejścia danego odcinka szlaku. To właśnie czas, a nie odległość w kilometrach, jest kluczową informacją w górach! Kilometry mogą być mylące 5 km po płaskim terenie to co innego niż 5 km stromego podejścia. Czas uwzględnia przewyższenia i charakter terenu, dając realistyczny obraz wysiłku.Przewyższenie: Suma podejść na trasie to jeden z głównych wskaźników wysiłku, jaki trzeba będzie włożyć. Szlak o dużym przewyższeniu, nawet jeśli jest krótki, będzie znacznie bardziej męczący niż długa, ale płaska trasa. Zawsze sprawdzajcie profil wysokościowy trasy na mapie to powie wam najwięcej o czekających was podbiegach i zejściach.
Ekspozycja terenu i sztuczne ułatwienia: Ekspozycja to obecność otwartych, przepaścistych przestrzeni, które mogą wywoływać lęk wysokości. Dodatkowo, na niektórych szlakach, zwłaszcza w Tatrach, znajdziecie łańcuchy, klamry, drabinki czy inne sztuczne ułatwienia. Ich obecność świadczy o tym, że szlak jest technicznie trudny i wymaga pewności siebie, dobrej koordynacji oraz braku lęku wysokości. Jeśli nie czujecie się pewnie w takich miejscach, lepiej je omijać.
Rodzaj podłoża: To, po czym idziemy, ma ogromne znaczenie. Kamieniste ścieżki, luźne piargi, błoto, korzenie czy śliskie skały mogą znacznie zwiększyć trudność szlaku, nawet jeśli nie ma dużych przewyższeń. Wymagają one większej uwagi, stabilności i odpowiedniego obuwia. Pamiętajcie, że nawet najłatwiejszy szlak może stać się trudny po intensywnych opadach deszczu, gdy podłoże staje się śliskie i grząskie.Jak w takim razie znaleźć idealny i łatwy szlak dla siebie? Praktyczne porady dla początkujących
Skoro już wiemy, że kolor szlaku nie jest wyznacznikiem trudności, czas na praktyczne wskazówki. Jako ktoś, kto spędził wiele lat na szlakach, mogę wam doradzić, jak świadomie wybierać trasy, aby każda wyprawa była przyjemnością, a nie walką o przetrwanie:
- Analizujcie mapy i przewodniki: Zawsze przed wyruszeniem na szlak dokładnie przestudiujcie mapę turystyczną. Zwracajcie uwagę na podany czas przejścia, sumę przewyższeń oraz legendę, która może informować o trudniejszych fragmentach.
- Czytajcie opisy tras: Przewodniki turystyczne i blogi są skarbnicą wiedzy. Szukajcie opisów, które szczegółowo przedstawiają charakter szlaku, rodzaj podłoża, obecność trudności technicznych i ogólne wrażenia innych turystów.
- Korzystajcie z aplikacji mobilnych: Aplikacje takie jak Mapa Turystyczna, Locus Map czy AllTrails oferują szczegółowe mapy, profile wysokościowe, a często także zdjęcia i opinie użytkowników. To nieocenione narzędzia do planowania.
- Zacznijcie od łatwych opcji: Na początek wybierajcie szerokie drogi prowadzące dolinami, np. asfaltowe lub szutrowe. Są one zazwyczaj płaskie, dobrze utrzymane i pozwalają oswoić się z górskim klimatem bez nadmiernego wysiłku.
- Wybierajcie łagodne szczyty: Jeśli marzycie o zdobywaniu szczytów, zacznijcie od tych niewysokich i o łagodnych podejściach, charakterystycznych dla Beskidów czy Gorców. Unikajcie na początek wysokich partii Tatr czy Karkonoszy, które bywają bardzo wymagające.
- Pytajcie miejscowych i obsługę schronisk: Nikt nie zna szlaków lepiej niż ludzie, którzy mieszkają w górach lub pracują w schroniskach. Zawsze możecie poprosić ich o radę i aktualne informacje o warunkach na trasie.
Przykłady łatwych i malowniczych szlaków dla początkujących w polskich górach
Aby ułatwić wam start, przygotowałem kilka propozycji łatwych i malowniczych szlaków w różnych pasmach górskich Polski, które są idealne dla początkujących turystów. Pamiętajcie, że "łatwy" nie oznacza "nudny" te trasy oferują piękne widoki i niezapomniane wrażenia!
Tatry: Jeśli marzycie o Tatrach, ale obawiacie się trudności, polecam zacząć od spaceru Doliną Kościeliską lub Doliną Chochołowską. To szerokie, łagodne drogi, idealne na rodzinne wycieczki. Inną świetną opcją jest Rusinowa Polana, do której prowadzi stosunkowo łagodne podejście, a widoki na Tatry Wysokie są stamtąd po prostu spektakularne.
Beskidy: Beskidy to raj dla początkujących. Znajdziecie tu mnóstwo łagodnych tras z pięknymi widokami, często prowadzących przez malownicze polany. Wiele szlaków w Beskidzie Śląskim, Żywieckim czy Sądeckim oferuje umiarkowane podejścia i szerokie ścieżki, idealne na pierwsze górskie wędrówki. Gorce również są doskonałym wyborem ich szczyty są niższe, a widoki równie zachwycające.
Karkonosze: W Karkonoszach polecam spacer do schroniska Samotnia, położonego nad Małym Stawem. Trasa jest malownicza, a samo schronisko to jedno z najpiękniejszych w Polsce. Możecie również wybrać się na łagodne trasy w dolnych partiach gór, np. do wodospadów Kamieńczyka czy Szklarki, które są łatwo dostępne.
Bieszczady: Bieszczady, choć kojarzone z dzikością, oferują również dostępne trasy. Na początek świetnym pomysłem będzie wejście na Połoninę Wetlińską z Przełęczy Wyżnej. Szlak jest popularny, dobrze utrzymany, a widoki z połoniny zapierają dech w piersiach, nie wymagając jednocześnie ekstremalnego wysiłku.